14 Temmuz 2016 Perşembe

Pratik Nuri Bilge Ceylan

Nuri Bilge Ceylan, salt başarılı ve tanınır olmasından ötürü herkesin ahkam kesmek zorunda hissettiği, güzel-bok gibi, seviyor-sevmiyor gibi uç tarafların birini seçmeye meylettiği bir sinemacı. Bununla birlikte de, kalıplaşmış cümlelerin esiri olan sineması nedeniyle de ondan alınacak bir çok eğitim, vizyon, fikir boşa gitmiş oluyor.

''20 dakika adamın bir yere yürümesini çekiyor...''
''10 dakika sigara içip denize bakan adamı çekiyor...''
''Boş boş bir yeri çekiyor, sonra bize sanat diye yediriyorlar...''

Sinema gibi her sanat dalı entelektüellik iddiası içerdiğinden mastürbatif konulara malzeme olabilir, doğru. Lakin öncesinde hakkını vermek, hakkını aramak, hakkını tartmak gerekmiyor mu?

Pratik Kültür, lafı uzatmadan (isteyenlere uzamış halli imkanlarını da sunarak) bir Nuri Bilge Ceylan paketi sunuyor:



1959 doğumlu, 57 yaşındaki NBC, mühendis olduktan sonra fotoğrafçılık ve sinemayla ilgili ek eğitimler alıp, dağcılık ve doğa ile ilgilenip sonrasında da uzun doğu ve Avrupa turu yapmış bir sanatçı. İlk filmi 'Koza'yı (kısa film) 35 yaşını aştıktan sonra çekmiş olması ve Koza'dan beri sinemaya bakışı hiçbir şekilde değişmemiş olması esasen bize bir çok veri sunuyor. NBC'nin amatör sinemacı olduğu bir dönem yok, Ebru Ceylan, Ercan Kesal, Zeynep Özbatur ve Gökhan Tiryaki'ye güvenmesi sonrası sinemasının yine değişmediği sadece renklendiği dönem var. Bu nedenle çıraklık-kalfalık-ustalık filmi kategorilerine girebilecek birisi değil NBC.

Koza (1995), Kasaba (1998), Mayıs Sıkıtısı (2000)(Pratik'ten fazlası için: Herkesin Sıkıntısı Kendine), Uzak (2002) bu dört filmin herhangi birini izleyen birisi NBC'nin sinemasının ne olduğunu anlayabilir. Anlatmak istediği hikayeleri sinemayla anlatan bir adam. Sorunun ufak ya da büyük, basit ya da kompleks olması gereksiz, kamera önünde gerçek bir hikaye olmalı ve bu hikaye hayatın kendisi olmalı...

NBC'nin, ilk filminden son filmine kadar en iyi ödülleri toplayabiliyor olmasının sebebi sinemasının kusursuza yakın olmasından. Lakin onu takip edenlerin, izleyenlerin, fanların sayısının artışa geçmesinin Üç Maymun'dan (2008)(Pratik'ten biraz fazlası için: Yılmaz Güney'den Nuri Bilge Ceylan'a) sonra başlamasının nedeni, sinemasının artık NBC deyip geçilmeyecek renge kavuşmasıyla doğrudan alakalı.


Her filminde yapımcı, yönetmen, senarist, kurgucu, görüntü yönetmeni olmak zorunda kalan bir adamken, görüntü yönetmenliği konusunda güveneceği Gökhan Tiryaki'yi, yapımcılığı bıraktığı Zeynep Özbatur'u, senaryo ve hikayede destek olacak Ercan Kesal'ı, her konuda destek olacak Ebru Ceylan'ı (Pratik'ten biraz fazlası için: Ebru Ceylan söyleşisi) bulması NBC'nin sinemasını değiştirmedi, sadece anlatmak isteyip de tek başına başaramayacağını düşündüğü hikayelere saldırma özgüvenini verdi kendisine. Bir de bu konuda bence gerçek manasıyla da en çok kendine yer bulan hadise 'konuşmak' oldu. Yalnızken kendi kendinize illaki konuşursunuz; lakin bunu dışardan gören birisi anlamaz. Bir başka kişinin anlaması için ya monolog yapmanız gerekir ya da konuşacak birini bulmanız. İşte NBC de, çevresindeki insanları çoğalttıkça konuşmaya da başladı, sinemasında da konuşmalar görmeye başladık aynı dönemle paralel.



Bu nedenlerle İklimler'de (2006) eşi Ebru Ceylan'la birlikte kamera önüne geçip başrol oynayabildi. Keza görüntü yönetmenliğini Gökhan Tiryaki'ye, yapımcılığı Zeynep Özbatur'a bırakabileceği bir güvene sahip oldu. Bundan sonraki her filmde de olacağı gibi. (Pratik'ten biraz fazlası için: NBC'nin oyunculuğunu yakından tanıyalım, İklimler, efsane fındık sahnesi:)


Üç Maymun (2008) gibi senaryosu girift bir işe girebildi, keza hem Ebru Ceylan, hem Ercan Kesal hikaye ve senaryo konusunda yanındaydı artık.

Peşinden sadece Türkiye değil, Dünya sinemasının da en iyi filmlerinden Bir Zamanlar Anadolu'da'nın  (2011)  (Pratik'ten fazlası için: İktidarın devir teslimi: Bir Zamanlar Anadolu'da) ya da Kış Uykusu'nun (2014) (Pratik'ten fazlası için: Kış Uykusu Derin Olur) gelmesi de kesinlikle tesadüf değildi.

NBC sineması böyle olageldi ve böyle de sürüp gidiyor. (Pratik'ten fazlası için: Nuri Bilge Ceylan'ın kafasında neler dönüyor? -söyleşi-) Amaç sarhoş olmaksa alkollü olan her içkiyi tüketebilir ve amacınıza ulaşabilirsiniz; fakat amaç degüstasyonsa, eşleştirmeyse, keşfetmeyse o halde kendinize de çeki düzen vermeniz gerekecektir. Bunu, sanatın her dalı için kabul edebilirsiniz.

Bitirmeden, NBC'yi tanımak dışında da her sinema meraklısının NBC'nin Youtube kanalına bakmasını öneririm. Röportajlardan, kamera arkalarına, film üzerine konuşmalardan, kritiklere... her video kırıntısı paylaşılıyor:




Bir başka 'Pratik ...' yazısında görüşmek üzere...


0 yorum:

Yorum Gönder